SocialWritings

เมื่อ ‘ชาติ’ แปรผัน

เรื่อง: สาธิต สูติปัญญา

ภาพประกอบ : เก็จมณี ทุมมา

นับตั้งแต่เกิดการรัฐประหารที่เมียนมาในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา มีกลุ่มคนมากมาย ทั้งหมอ พยาบาล นักกฎหมาย ดารา นักศึกษาและชาวเมียนมากลุ่มอื่น ๆ ออกไปเรียกร้องประชาธิปไตย ประณามการกระทำของกลุ่มผู้ก่อการรัฐประหาร

เมื่อนำเหตุการณ์ดังกล่าวมาเปรียบเทียบกับบริบทของการเรียกร้องประชาธิปไตยในประเทศไทย ‘คณะราษฎร 2563’ ก็อาจเป็นหนึ่งชื่อที่โผล่ขึ้นมาในความคิดของหลาย ๆ คน

แล้วอะไรเป็นปัจจัยที่ทำให้  ‘คณะราษฎร 2563’  และ ‘ประชาชนชาวเมียนมาส่วนใหญ่’ ต้องออกไปเรียกร้องประชาธิปไตย ต่อต้านเผด็จการ

หนึ่งในปัจจัยที่น่าสนใจคือ มุมมองของผู้ชุมนุมทั้งสองกลุ่มต่อคำว่า ‘ชาติ’

ตามข้อเสนอของ เบเนดิกต์ แอนเดอร์สัน ผู้เชี่ยวชาญด้านไทยศึกษา และเจ้าของผลงานเรื่อง ชุมชนจินตกรรม : บทสะท้อนว่าด้วยกำเนิดและการแพร่ขยายของชาตินิยม เสนอแนวคิดไว้ว่า ชาติคือชุมชนจินตกรรมทางการเมือง ที่ ‘จิตกร’  จิตกรรมขึ้น โดยจิตกรได้สร้างบางสิ่งบางอย่างไว้เพื่อยึดเหนี่ยวให้กลุ่มคนในชาติเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

อย่างไรก็ตามนิยามของชาติ สามารถลื่นไหลไปตามบริบททางเศรษฐกิจ สังคมและการเมือง ในแต่ละยุคแต่ละสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป

เมื่อวิเคราะห์มุมมองของคณะราษฎร 2563 ที่มีต่อ ‘ชาติ’ อาจกล่าวได้ว่าคณะราษฎรฯ มองชาติออกเป็นสองแบบ หนึ่งพวกเขามองว่าตนเองเป็นเจ้าของชาติ และเนื่องจากสถาบันศาสนาและสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นส่วนหนึ่งของชาติ ดังนั้นพวกเขาจึงเป็นเจ้าของทั้งสองสถาบันด้วย เหตุผลดังกล่าวก่อให้เกิดสำนึกใหม่ของความเป็นชาติ

แต่เดิมในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว คำว่าชาติถูกผูกติดไว้กับการใช้ภาษาไทยและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวภายใต้พระมหากษัตริย์ทรงเป็นแกนกลางเท่านั้น

ดังนั้นหนึ่งในการเคลื่อนไหวของคณะราษฎร 2563 จึงเป็นการพยายามทำให้ชาติกลายมาเป็น ‘สมบัติส่วนรวม’ ของทุกคน โดยเราทุกคนต้องมีสิทธิ์เข้าไปเกี่ยวข้องกับสถาบันเหล่านั้น

สถาบันที่ทุกคนเป็นเจ้าของ

ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคงหนีไม่พ้น ‘ม็อบ 25 พฤศจิกายน 2563’ ที่หน้าสำนักงานใหญ่ธนาคารไทยพาณิชย์ กลุ่มราษฎรต้องการคัดค้านการโอนทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ซึ่งเดิมอยู่ภายใต้สำนักทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ไปเป็นทรัพย์สินส่วน ‘พระองค์’

การเปลี่ยนแปลงข้างต้นกินความไปถึง ที่ดิน อสังหาริมทรัพย์และการถือหุ้นต่างๆ จะถูกเปลี่ยนผู้ดูแลจากสำนักงานทรัพย์สินฯ ไปเป็นพระปรมาภิไธยของในหลวงรัชกาลที่10 ซึ่งเหล่านี้คณะราษฎรอาจมองว่าเป็นการนำทรัพย์สินที่ควรเป็นสาธารณะสมบัติไปจากประชาชน

ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่คณะราษฎรต้องการทวงคืน ‘สมบัติของชาติ’ คืน

ข้อถัดมา คณะราษฎรอาจมองว่าชาติคือเสรีนิยมประชาธิปไตย สังเกตได้จากข้อเรียกร้องต่าง ๆ ของการชุมนุม เช่น การเรียกร้องให้รัฐหยุดคุกคามประชาชนที่ออกไปแสดงความคิดเห็นทางการเมืองอย่างชอบธรรม หรือการเรียกร้องให้ยกเลิกกฎหมายบางมาตราที่ลิดรอนเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของประชาชนผ่านการ ‘เลือกตีความ’ ตัวบทกฎหมายของเนติบริกร เช่นประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ที่ว่าด้วยความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เป็นต้น

ขณะเดียวกันถ้าพูดถึงบริบทของเมียนมา มีความเป็นไปได้ที่ผู้ชุมนุมอาจมองว่า ‘ชาติ’ เท่ากับประชาธิปไตย ซึ่งนิยามของประชาธิปไตยในมุมมองของผู้ชุมนุม สามารถตีความได้ว่าคือ เสรีภาพในการใช้ชีวิต เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมากกว่าตอนที่พวกเขาถูกปกครองแบบกดขี่จากผู้นำทหาร รวมทั้งชาติอาจกินความกว้างไปถึง ‘นางอองซาน ซูจี’

การที่ผู้นำทหารจับตัวนางอองซาน ซูจี ด้วยข้อหา ‘สิ้นคิด’  เพื่อก่อการรัฐประหาร ไม่ว่าจะเป็นข้อหาการละเมิดกฎหมายนำเข้า-ส่งออกและครอบครองอุปกรณ์สื่อสาร (walkie-talkie) อย่างผิดกฎหมาย หรือข้อหาจากการหาเสียงช่วงเลือกตั้งครั้งล่าสุดที่กองทัพระบุว่าการหาเสียงของนางอองซาน ซูจีละเมิดมาตรการป้องกันโควิด-19

คำถามที่น่านำมาคิดต่อก็คือการพกอุปกรณ์สื่อสารของผู้นำประเทศเป็นเรื่องที่ผิดหรือไม่ และในช่วงก่อนการเลือกตั้งพรรคการเมืองพรรคอื่น ๆ รวมถึงพรรคการเมืองฝั่งกองทัพไม่ได้ออกไปหาเสียงเลยใช่ไหม หรือมีเพียงพรรคของนางอองซาน ซูจีพรรคเดียวที่ออกไปทำกิจกรรมดังกล่าว

เมื่อมองในภาพรวมแล้วการจับตัวนางอองซาน ซูจีด้วยข้อหาเหล่านี้อาจถือได้ว่าเป็นการ ‘ทำลายชาติ’ ในมุมมองของผู้ชุมนุม และจึงไม่น่าแปลกใจที่มีกลุ่มคนหลายกลุ่มออกไปเรียกร้อง ‘ชาติ’ ของพวกเขาคืน

อย่างไรก็ตาม อดีตนักศึกษาด้านการสื่อสารมวลชนภาคภาษาอังกฤษ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักเขียนและหนึ่งในผู้ชุมนุมเรียกร้องประชาธิปไตยชาวเมียนมาอย่าง Chit Hnin Aye ให้สัมภาษณ์โดยตรงกับผู้เขียนเกี่ยวกับความคิดเห็นในการเรียกร้องประชาธิปไตยครั้งนี้ว่า

คนที่ออกมาเรียกร้องประชาธิปไตยในเมียนมาตอนนี้มองว่านางอองซาน ซูจีและพรรคสันนิบาตแห่งชาติ เพื่อประชาธิปไตย (NLD) เป็นเพียงสัญลักษณ์หนึ่งของประชาธิปไตยเท่านั้น พวกเราไม่ได้ออกมาประท้วงเพราะบุคคลใด บุคคลหนึ่ง เหตุผลหลักที่พวกเราออกมาประท้วง คือต้องการประชาธิปไตยของพวกเราคืน และพวกเราไม่ต้องการกลับไปอยู่จุดเดิม จุดที่ต้องใช้ชีวิตอย่างหวาดระแวงภายใต้ผู้นำทหารอีกแล้ว

เมื่อเปรียบเทียบจากบริบทการเรียกร้องประชาธิปไตยของทั้งไทยและเมียนมาแล้ว สิ่งที่คล้ายกันและถือเป็นพลังในการขับเคลื่อนการชุมนุมของทั้งสองกลุ่มคือ ความต้องการที่อยากให้ประเทศพัฒนามากขึ้น ความต้องการมีคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าเดิม และความต้องการมีเสรีภาพในการใช้ชีวิต โดยไม่ต้องหวาดระแวงอำนาจที่ไม่ชอบธรรมใด ๆ

สิ่งเดียวที่พอจะเป็นเข็มทิศนำทาง ให้ไปถึง ‘แสงสว่าง’ ปลายอุโมงค์ได้ คงหนีไม่พ้นการสร้างนิยามให้ชาติและประชาธิปไตยเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน อย่างแท้จริง

ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?

Like ถูกใจ
0
Love รักเลย
4
Haha ตลก
0
Sad เศร้า
0
Angry โกรธ
0

Comments are closed.

More in:Social

Writings

เสรีภาพสื่อไทย จากจุด (เคย) สูงสุด สู่ยุค…

เรื่อง : รุจน์ โกมลบุตร ภาพประกอบ : เก็จมณี ทุมมา “เสรีภาพของสื่อไทยยังมีอยู่ไหม” กลายเป็นคำถามของประชาชนที่ท้าทายการทำงานของสื่อทุกวันนี้ ท่ามกลางสังคมที่แบ่งเป็นฝักเป็นฝ่าย ที่ไม่ว่าฝ่ายใดก็มักจะไม่พอใจการทำหน้าที่ของสื่อ เช่น หาว่านำเสนอข่าวไม่รอบด้านบ้าง เข้าข้างเยาวชนบ้าง ...
Writings

แก้ไข 112 เพื่อปกป้องพระเกียรติให้ชัดเจน

เรื่อง : กัญญารัตน์ แป้งหอม ภาพประกอบ : เก็จมณี ทุมมา ประมวลกฎหมายอาญาเกี่ยวกับความผิดต่อพระมหากษัตริย์มีมาอย่างยาวนานตั้งแต่ปีพ.ศ. 2453 ครั้งที่ประเทศไทยยังไม่ได้เปลี่ยนมาเป็นการปกครองระบอบประชาธิปไตย กระทั่งในปัจจุบันที่เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อระบบการปกครองแล้ว กฎหมายเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ก็ยังเป็นที่สนใจต่อสาธารณชน โดยในระยะนี้ความสนใจของประชาชนมุ่งไปที่ประเด็นการแก้ไขกฎหมายอาญามาตรา 112 ...
Writings

‘ช่วยตัวเอง’ หนีปัญหาสู่ความสุขที่จุดสุดยอด ?

เรื่อง : ธนากร ใจกล้า ภาพประกอบ : จุฑารัตน์ พรมมา, ณลินทิพย์ ตันทักษิณานุกิจ ‘โลกความเป็นจริงมันโหดร้าย’ ผมจำไม่ได้ว่าได้ยินประโยคคลาสสิกนี้ครั้งแรกเมื่อไร รู้ตัวอีกทีก็ยอมรับไปแล้วว่าบางครั้งโลกความเป็นจริงก็ไม่ใช่สถานที่ที่น่าอภิรมย์สักเท่าไร เหมือนว่าชีวิตของมนุษย์มี ‘ปัญหา’ ...
Social

เราจะกระจายวัคซีนอย่างไร ในสถานการณ์ที่ไม่มีคำว่าเท่าเทียม

เรื่อง : วีริสา ลีวัฒนกิจ ในสถานการณ์ปกติคงไม่มีใครกล้าพูดว่าความเท่าเทียม (equality) เป็นสิ่งที่ไม่ดี โดยเฉพาะเมื่อเป็นเรื่องของสวัสดิการของภาครัฐ แต่ไม่ใช่กับสถานการณ์โรคระบาด COVID-19 ที่คนกลุ่มหนึ่งจะต้องเสี่ยงตายมากกว่าคนอีกกลุ่ม ยิ่งไปกว่านั้นวัคซีนทั้งหมดที่กำลังเริ่มเดินทางมาถึงแล้ว จะไม่สามารถฉีดให้กับประชาชนทุกคนทั่วประเทศได้ เนื่องจากมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดภูมิต้านทานหมู่เท่านั้น ดังนั้นคำถามที่ว่า ...
Interview

Chat กับ ‘Chit’ : ชวนมองรัฐประหารเมียนมา ผ่านสายตาสื่อในย่างกุ้ง

คือคำพูดที่ Chit Hnin Aye หรือ พี่ชิต อดีตนักศึกษาคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน ภาคภาษาอังกฤษ (B.J.M) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งปัจจุบันเป็นนักเขียน ผู้วางกลยุทธ์ด้านเนื้อหา (content strategy) และผู้ที่สนใจด้านสื่อ ...
Social

คุณตาคุณยาย (จง) สมัครใจไม่รับวัคซีน?

เรื่อง ตติยา ตราชู    ผลกระทบทางเศรษฐกิจนับตั้งแต่ไทยมีการ ‘ปิดประเทศ’ และประกาศ ‘ล็อกดาวน์’ เพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ทวีความรุนแรงและส่งต่อกันเป็นลูกโซ่ ถือเป็นความเร่งด่วนที่รัฐจะต้องรีบเร่งสอดส่ายหาทางออกให้กับประเทศในภาวะวิกฤต ภายใต้แรงกดดันจากเสียงวิพากษ์วิจารณ์ของประชาชนเกี่ยวกับการบริหารจัดการที่น่ากังขา การเปิดประเทศและคลายล็อกดาวน์ทั้งหมดดูเหมือนจะเป็นประตูสู่ทางออกที่ประชาชนต่างพากันมุ่งหวังและตั้งตาคอย ไปพร้อม ๆ กับการรอคอยเงินช่วยเหลือระยะสั้นจากภาครัฐ ...
0 %

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • Google Analytics

    คุ้กกี้ที่เราเก็บไป จะนำไปใช้เพื่อประกอบการวิเคราะห์การอ่านบทความ/ข่าวภายในเว็บไซต์เท่านั้น จะไม่มีการนำข้อมูลผู้ใช้ไปใช้ในเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด

Save