SocialWritings

ฝน…หยุด! : เมื่อสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายใต้การ ‘ปักตะไคร้’ ไม่ได้หยุดพร้อมกับสายฝน

เรื่อง : พรรณรมณ ศรีแก้ว

ภาพ : ณัฐกมล สิทธิวงศ์

หลายคนคงทราบกันดีว่าสภาพอากาศไม่ใช่สิ่งที่มนุษย์อย่างเราจะสามารถออกคำสั่งให้เป็นไปดังใจหวังได้ แต่ในฤดูกาลที่ฝนฟ้าไม่เป็นใจต่อการเดินทางหรือการทำกิจกรรมต่างๆ อย่างน้อยวิธีการทาง‘ไสยศาสตร์’ ก็อาจช่วยสร้างความหวังในการรอให้ฝนหยุดตกได้ ซึ่งวิธีที่ทุกคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น ‘การปักตะไคร้’

การปักตะไคร้เป็นพิธีกรรมหนึ่งที่มีมาอย่างยาวนานตามภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย แม้จะไม่ปรากฏหลักฐานอย่างแน่ชัดว่ามีต้นกำเนิดความเชื่อมาจากไหน แต่ลักษณะร่วมของพิธีกรรมดังกล่าวในหลายๆ พื้นที่ก็คือ เมื่อฝนตั้งเค้าว่าจะตกในช่วงที่กำลังจัดงานหรือพิธีสำคัญ เช่น งานบุญ งานบวช รวมไปถึงกิจกรรมกลางแจ้งอื่นๆ ก็จะมีการเฟ้นหาตัวแทนสักคนมาทำหน้าที่ปักตะไคร้ โดยคุณสมบัติสำคัญที่มองหาก็คือ ต้องเป็น ‘หญิงพรหมจรรย์’ หรือผู้หญิงที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์มาก่อน ในบางพื้นที่ก็อาจมีรายละเอียดของคุณสมบัติที่ต่างกันออกไปตามแต่ละความเชื่อ เช่น บางพื้นที่จะเลือกหญิงพรหมจรรย์ที่เป็นลูกสาวคนเล็กของบ้าน บางพื้นที่จะเลือกเด็กผู้หญิงที่ยังไม่มีประจำเดือน หรือบางพื้นที่ก็อาจเลือกแม่ม่ายที่ไม่ได้มีสามีมานานแล้ว หลังจากได้ตัวแทนเรียบร้อย ก็เป็นขั้นตอนของการหาตะไคร้ที่ตรงตามสูตรตำรา ตามด้วยบริกรรมคาถาและการตั้งจิตอธิษฐานขอให้ฝนหยุดตก จากนั้นจึงปักตะไคร้กลับหัวลงดิน แล้วรอดูว่าฝนจะหยุดตกหรือไม่

การปักตะไคร้ที่มาพร้อมกับอคติ ไม่มีใครเอา’ หรือ ไปโดนใครเอามา

ไม่ใช่ใครก็ได้ที่สามารถทำหน้าที่ปักตะไคร้ไล่ฝน เพราะต้องมีการเลือกตัวแทนที่ตรงตามคุณสมบัติความเป็น ‘สาวบริสุทธิ์’ การปักตะไคร้จึงจะมีแนวโน้มประสบผลสำเร็จสูงตามความเชื่อได้ ในแง่หนึ่ง คุณสมบัติของผู้ปักตะไคร้อาจสะท้อนให้เห็นถึงนิยาม ‘ความเป็นหญิงที่ดี’ ตามกรอบประเพณีของสังคม และเป็นการสนับสนุนแนวคิดที่ว่า เพศหญิงต้องมาคู่กับความบริสุทธิ์ที่อยู่เหนือเรื่องใต้สะดือเท่านั้น ถึงจะมีอำนาจต่อรองกับสิ่งที่มองไม่เห็นเพื่อให้ช่วยหยุดฝนระหว่างการทำกิจกรรมต่างๆ ได้

ทว่าในอีกแง่หนึ่ง การปักตะไคร้ก็เป็นเหมือนสัญลักษณ์ที่ใช้ตีตราคุณค่าของผู้หญิง เพราะถ้าหากปักแล้วฝนยังตกอยู่ ก็อาจสื่อได้ว่าผู้ที่ปักตะไคร้ไม่ใช่สาวบริสุทธิ์จริงๆ ในทางกลับกัน ถ้าปักตะไคร้แล้วฝนหยุดตกตามต้องการ ก็มีแนวโน้มที่จะมีเสียงล้อเลียนว่าเป็นผู้หญิงที่ไม่ใครสนใจมาสานความสัมพันธ์ด้วยมากกว่าจะชื่นชมกัน จะเห็นได้ว่าไม่ว่าฝนจะหยุดตกหรือไม่ ก็สามารถนำไปสู่บทสนทนาที่ลดทอนคุณค่าของผู้หญิงได้ทั้งสองทางอยู่ดี การปักตะไคร้จึงไม่ได้จบที่ฝนหยุด แต่กลับเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งแง่ต่อคุณค่าของผู้หญิงในสังคมไทย

การปักตะไคร้ที่มาพร้อมกับ อำนาจ’ ในมือของผู้หญิง

คุณอรินท์มาศ เลิศฤทธิ์ธราสิน หรือ บุตร อดีตนักศึกษาคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผู้ทำหน้าที่เทวสัมพันธ์ประจำคณะได้อธิบายว่า ขณะที่คนอื่นมองว่าการปักตะไคร้เป็นการลดทอนคุณค่าของผู้หญิงผ่านการตัดสินความบริสุทธิ์ เธอกลับมองได้อีกแง่หนึ่งว่า ผู้ที่จะมาปักตะไคร้ได้มีแต่เพศหญิงเท่านั้น มันสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อที่ว่าผู้หญิงอาจมีอำนาจในการสั่งฟ้าฝน ในขณะที่ผู้ชายไม่สามารถทำแบบเดียวกันได้ นอกจากนี้การปักตะไคร้ก็เป็นสิทธิของผู้ที่ถูกเลือกเองว่าจะเลือกทำหรือไม่ จึงไม่ควรนำมาใช้ตัดสินคุณค่าของใคร

“คนที่ปักตะไคร้ได้มันมีจำนวนน้อยลงจริงๆ ซึ่งคนที่เลือกจะทำ มันก็เป็นทางเลือกของเขา ถึงเขาจะปักได้แล้วจะเกิดแบบ อุ๊ย เป็นสาวแก่ สาวเทื้อ ไม่มีคนเอา มันเป็นทางเลือกของเขาที่เขาเลือกจะไม่เอาใคร”

นอกจากความเชื่อเรื่องการปักตะไคร้ที่สามารถแสดงอำนาจในมือผู้หญิงได้แล้ว หากมองย้อนกลับไปยังหลายๆ ความเชื่อท้องถิ่นตามแต่ละภูมิภาคของประเทศไทย เราก็จะพบว่ามี ‘เทพธิดา’ ประจำถิ่นที่มีบทบาทกับวิถีชีวิตของผู้คนอยู่ไม่มากก็น้อย เช่น พระแม่ธรณีที่ดูแลดิน พระแม่คงคาที่ดูแลแหล่งน้ำ หรือพระแม่โพสพซึ่งเป็นเทพธิดาแห่งข้าว เป็นต้น ซึ่งสะท้อนให้เห็นได้ว่า ตามความเชื่อดั้งเดิมนั้นผู้หญิงเป็นตัวแทนของอำนาจในการดลบันดาลสิ่งต่างๆ ให้เป็นไปอย่างที่ใจต้องการ และมักเชื่อมโยงกับธรรมชาติ หรือวิถีชีวิตของผู้คนในทางบวก เช่น การทำให้พืชผลทางการเกษตรอุดมสมบูรณ์ เป็นต้น

การปักตะไคร้อาจเป็นทั้งการตีตราและกดทับผู้หญิงในสังคม แต่ก็เป็นสัญลักษณ์แสดงอำนาจของผู้หญิงได้ในเวลาเดียวกัน และแม้ว่าการปักตะไคร้จะถือเป็นความเชื่อทางไสยศาสตร์ที่ไม่อาจการันตีได้ว่า จะช่วยให้ฝนหยุดตกได้จริงหรือไม่ ผู้คนก็อดที่จะเชื่อไม่ได้อยู่ดี เพราะต่อให้เช็คพยากรณ์อากาศ วางแผนการเดินทาง หรือพกร่มก่อนออกจากบ้านทุกครั้ง ฝนก็มักจะตกในชั่วโมงเร่งด่วนที่คาดไม่ถึงเสมอ ซึ่งถ้าในเวลานั้นมีใครสักคนขันอาสาจะปักตะไคร้ให้ เราก็คงอยากเอาใจช่วยและลุ้นให้ฝนหยุดตกอยู่เต็มที ไม่ว่าคนคนนั้นจะเป็นเพศใดก็ตาม

อ้างอิง:

ความรู้สึกของคุณหลังอ่านบทความนี้เป็นอย่างไร ?

Like ถูกใจ
3
Love รักเลย
0
Haha ตลก
0
Sad เศร้า
1
Angry โกรธ
0

Comments are closed.

More in:Social

Data

บทเรียนและบาดแผลที่ครูฝากไว้

เรื่องและภาพ: ปาณิสรา ช้างพลาย คำเตือน: เนื้อหาพูดถึงความรุนแรงภายในสถานศึกษา ทั้งความรุนแรงทางร่างกาย และความรุนแรงทางใจ ‘ครู’ ในความทรงจำของคุณเป็นคนอย่างไร ?ครูที่อบรมพร่ำสอนให้เราเติบโตไปอย่างมีคุณภาพ ครูที่กวดขันให้เราเชี่ยวชาญในสาขาวิชาต่างๆ ครูที่ทุ่มเทเอาใจใส่จนเป็นตัวแทนของคำว่า ‘พระคุณที่สาม’ หรือครูที่เราอาจจำบทเรียนที่เคยเรียนด้วยได้เลือนลาง แต่กลับจำบาดแผลที่ครูคนนั้นฝากไว้ได้ชัดเจน ...

Writings

ผู้หญิงกับงานบ้านผ่านสื่อโฆษณา: พื้นที่ต่อรองทางอำนาจหรือการผลิตซ้ำ

เรื่อง : พัณณิตา ดอนเลย ภาพประกอบ : เก็จมณี ทุมมา ภาพของผู้หญิงในสังคมโลก โดยเฉพาะสังคมเอเชียมักถูกผูกติดไว้กับบทบาทความเป็นแม่และเมีย การรักนวลสงวนตัว หรือแม้แต่การเป็น “แม่ศรีเรือน” ส่งผลให้งานบ้านและเครื่องใช้ในครัวถูกยึดโยงว่าเป็นสินค้าในหน้าที่ของเพศหญิง ซึ่งการผูกโยงงานกับเพศไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงชีวิตประจำวันเท่านั้น ...

Writings

แฟนคลับเอาไงดี ศิลปินตีกันแล้ว

เรื่องและภาพ : เจตณัฐ พิริยะประดิษฐ์กุล เชื่อว่าทุกคนมีศิลปินที่ชื่นชอบในดวงใจที่ทำให้เราคอยติดตามผลงาน ตามซัพพอร์ตการกระทำเกือบทุกอย่างของเขา ทำให้เราเรียกตัวเองว่าแฟนคลับอย่างภาคภูมิใจ ยิ่งผลงานหรือไลฟ์สไตล์ของศิลปินโดนใจมากเท่าไร เราก็ยิ่งชื่นชอบและอยากสนับสนุนมากเท่านั้น ทุกคนคงไม่ได้ชื่นชอบศิลปินเพียงแค่คนเดียวบนโลกใบนี้ บางคนอาจชอบเป็นสิบ หรือเป็นร้อยคนก็ได้ ยิ่งถ้าศิลปินที่ชอบได้มีโอกาสสร้างผลงานร่วมกัน (collab) เราคงดีใจจนตัวลอย ...

Writings

แนวทางการปฏิบัติงานของสื่อ บนเพดานจริยธรรมที่กำลังขยับสูงขึ้น

เรื่องและภาพ: ปาณัสม์ จันทร์กลาง เหตุการณ์การกราดยิงที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จ.หนองบัวลำภูในวันที่ 6 ตุลาคมที่ผ่านมาเป็นสิ่งที่ไม่ควรเกิดขึ้นซ้ำในสังคมไทย หลังจาก ‘เหตุกราดยิงโคราช’ ครั้งก่อนที่ห้างสรรพสินค้า Terminal21 จ.นครราชสีมา เมื่อปี 2563 ที่นอกจากจะสร้างความเศร้าโศกเสียใจให้กับคนไทยมาแล้ว ...

Writings

ค่าใช้จ่ายแฝงของการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัย

เรื่อง : ธนัชชา สิริคุณานันทน์กุล ภาพประกอบ : ปาณิสรา ช้างพลาย ว่ากันว่า การก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยถือเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการใช้ชีวิตเป็นผู้ใหญ่อย่างแท้จริง เพราะเราจะได้ออกมาใช้ชีวิตด้วยตัวเอง ได้รับเงินเป็นรายเดือนและวางแผนบริหารจัดการเงินนั้นด้วยตัวเอง ค่าใช้จ่ายในการเรียน เช่น ค่าเทอม ...

0 %

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • Google Analytics

    คุ้กกี้ที่เราเก็บไป จะนำไปใช้เพื่อประกอบการวิเคราะห์การอ่านบทความ/ข่าวภายในเว็บไซต์เท่านั้น จะไม่มีการนำข้อมูลผู้ใช้ไปใช้ในเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด

Save